Vấn đề về cây từ A–Z
Các bệnh, triệu chứng và loài gây hại thường gặp ở cây trồng trong nhà và ngoài vườn — cách nhận biết từng vấn đề và hướng xử lý.
Triệu chứng
Đầu lá bị nâu
Không khí khô, tích tụ fluorua hoặc muối, thiếu nước, cháy phân hoặc sốc nhiệt. Quan sát kiểu lá chuyển nâu sẽ giúp xác định nguyên nhân.
Đốm nâu trên lá
Nấm bệnh, cháy nắng, cháy phân, tổn thương do lạnh hoặc sâu bệnh; hình dạng, quầng vàng và vị trí giúp xác định nguyên nhân.
Đốm trắng trên lá
Phấn trắng, rệp sáp, cặn khoáng từ nước cứng hoặc phù nề — kết cấu và vị trí giúp bạn phân biệt chúng.
Lá bị dính
Dịch ngọt từ côn trùng chích hút (rệp vảy, rệp mềm, rệp sáp, bọ phấn) hoặc hiện tượng ứ giọt tự nhiên; trước tiên hãy kiểm tra mặt dưới lá.
Lá bị quăn
Lá quăn vào do thiếu nước, nóng hoặc sâu bệnh; quăn xuống do úng nước, lạnh hoặc vấn đề ở rễ.
Lá vàng
7 nguyên nhân gồm tưới quá nhiều, tưới thiếu, ánh sáng, dinh dưỡng, thối rễ, cháy nắng và lá già tự nhiên. Lá nào vàng trước sẽ giúp bạn xác định nguyên nhân.
Rũ lá hoặc héo
Héo khi đất khô là do thiếu nước; héo khi đất ướt là do thối rễ; rũ đột ngột sau khi chuyển chỗ là do sốc.
Rụng lá
Rụng lá do sốc, thay đổi ánh sáng, tưới quá nhiều hoặc quá ít, gió lùa hay sâu bệnh; màu lá xanh hay vàng giúp thu hẹp nguyên nhân.
Tưới quá nhiều hay thiếu nước
Cả hai đều khiến lá vàng và rũ; độ ẩm đất, kết cấu lá (mềm hay giòn) và thứ tự lá hỏng trước giúp phân biệt.
Loài gây hại
Bọ trĩ
Côn trùng mảnh dài 1–2 mm, cào xước bề mặt lá, để lại các vệt bạc và chấm đen là phân bọ trĩ.
Nhện đỏ
Loài nhện cực nhỏ (*Tetranychus urticae*) chích hút lá và giăng tơ mảnh; phát triển mạnh trong không khí ấm, khô.
Rệp cây
Côn trùng thân mềm màu xanh, đen hoặc trắng tụ trên chồi non, làm lá quăn và dính mật.
Rệp sáp
Côn trùng trắng phủ lớp sáp như bông, trú ở nách lá và trên thân, chích hút nhựa cây và tiết dịch mật dính.
Rệp vảy
Các nốt nâu hoặc vàng nâu bất động trên thân và mặt dưới lá; gồm rệp vảy giáp hoặc rệp vảy mềm, trong đó rệp mềm tiết dịch mật dính.
Ruồi nấm
Những con ruồi đen nhỏ bay lởn vởn trên mặt đất; ấu trùng ăn rễ trong giá thể luôn ẩm.
Bệnh
Bệnh đốm lá
Các đốm do nấm hoặc vi khuẩn gây ra, có viền sẫm hoặc quầng vàng; lây lan qua nước bắn và lá ướt.
Bệnh phấn trắng
Lớp phủ dạng bột trắng trên bề mặt lá do nấm thuộc bộ *Erysiphales* gây ra; có thể lau bằng ngón tay và lây lan qua bào tử trong không khí.
Thối rễ
Rễ nâu hoặc đen, nhũn do đất úng nước (*Pythium*, *Phytophthora*, *Fusarium*); lá vàng và héo dù đất vẫn ướt.
Hướng dẫn về cây
Đốm nâu trên cây bàng Singapore
Đốm sẫm màu lan từ giữa lá thường là thối rễ; đốm giòn ở mép lá là do thiếu nước hoặc không khí khô; mảng nhạt màu là cháy nắng.
Lá lưỡi hổ bị nhũn
Lá mềm, nhăn hoặc rũ xuống là dấu hiệu thối do úng nước hoặc lạnh; hãy cắt đến phần mô cứng và thay chậu với giá thể khô.
Lá Monstera vàng
Thường do tưới quá nhiều hoặc thiếu sáng; cũng có thể là lá già nhất tự rụng, thiếu dinh dưỡng hoặc sâu bệnh.
Lá trầu bà vàng
Thường do tưới quá nhiều, sau đó là thiếu sáng, chậu chật rễ và gió lạnh; trầu bà chịu khô hạn tốt hơn đất sũng nước.
Lan ý rũ lá
Cây héo rũ do khát nước thường hồi phục sau vài giờ tưới; đất ướt kèm rũ lá là dấu hiệu thối rễ.
